Maya
Español |
Maya |
| tabaco | k’úuts |
| tábano | áakach |
| taberna | u kúuchil tu’ux ku ko’onol ha’ ku káalkunsik máak |
| tabique | pak’ |
| tabla | che’, xóot’ol che’, xéet’el che’ |
| tablado | ka’an che’, k’ax che’ |
| tacaño | ts’u’ut |
| tachar | honhon ts’íib |
| tahúr | may ku buul |
| tajada | búuh, xéet’, x’óot’ |
| tal vez | wale’ |
| talar | ch’ak che’, píik’ ch’aak, luk’s nukuch che’o’ob |
| talón | tuunkuy |
| tallar | pool |
| tallo | chuun che’ |
| tamal | tamali’, to’obil holo’och |
| tamandúa | chab |
| tamaño | nohochil |
| también | bey xanláayli’e’, léeyli’e’ |
| tambor | tunk’ul |
| tamo | ma’ay |
| tamo del maíz | ki’is |
| tampoco | mix |
| tan | hach |
| tantear (con la mano) | tatal k’ab |
| tapa | maak |
| tapar | maak, nuup’, k’aal, piix |
| tapír (animal) | tsíimin |
| tarántula | chiwoh |
| tardar | xáantal |
| tarde | chúunk’iin |
| tartamudear | k’alk’alak t’aan, k’alk’alak aak’ |
| taza (de ceramina) | lak |
| tea | táah che’, náax che’ |
| techo | ho’ol nah |
| tejado | u ho’ol nah |
| tejer | hiit’ |
| tejón | chi’ik |
| tejon rojo | bok’ol ooch |
| Tekax | T-K’áax (lugar del bosque) |
| tela | nook’, xéet’ |
| telaraña | k’aan am |
| televisión | teléebits’ióo |
| Telchac | Telchak (raíz de mangle) |
| temazcal | |
| temblar | kikilaankal, kikiláankil, kukuyaankil |
| temblor | áamba, kíilba, tíitba |
| temer | sahaktal, ch’a’ sahkil |
| temor | sahkil |
| tempestad | chak iik’ |
| templo | nah k’uh |
| temporal | iik’al yéetel u cháakil |
| temprano | ha’atskab, sáastal |
| Tenabo | Tenaab (lugar de nenúfares) |
| tendero | tu’ux ku le’ebe nook’ |
| tender | le’, siin, t’iin, haay |
| tendón | xiich’ |
| tener | yaan |
| tener oportunidad | uuchul |
| Tenosique | Tenahtsiik (casa de hiladeros) |
| tensar | t’iin, siin |
| tentar | mach, il túun |
| teñir | boon |
| tepezcuintle (animal) | haaleb |
| terminar | ts’o’okol |
| terremoto | péek áamba, kíilba, tíitba |
| terreno | lu’um, k’aax |
| terror | sahkil |
| testículo | e’el keep |
| teta | iim, chu’uch, chuchu’ |
| tibia | tselek, baakel tselek |
| tibio | pa’ síis, sat síis, k’íinah |
| tiburón | ch’ilam |
| tiburón tigre | ch’ilam báalam |
| tiempo | k’iin, k’iinil |
| tienda | nahil koonol, nah tu’ux ku ko’onol ba’alo’ob. |
| tiene razón | haah a t’aan |
| tierno | muun, áak’, ya’ax |
| tierra | lu’um, kaab |
| tierra elevada | búu’tun |
| tigre | báalam, chak bola’ay |
| tigre negro | boox bola’ay |
| tigrillo | sak xikin |
| tinaja | káat |
| tinte | boon |
| tintura | boon |
| tía | ts’eh na’ |
| tío | ts’eh yuum |
| tirahúle | saats’ |
| tirar | ch’iin, puul |
| tiritar | kikilaankil, kukuyaankil |
| tiro | yóol ts’oon; ts’oon, ch’iin |
| titilar | léembal, hohopaankil, ninibaankil |
| Tizimin | T-Tsíimin (Tierra de tapires) |
| tizne | sabak, yabak nah |
| tizón | náax che’ |
| toalla | cho’obo ha’ (x) |
| tobillo | kaal ook |
| tocar | maach |
| tocar música | paax |
| tocayo | éet k’aaba’ |
| todavía | láayli’ |
| todo | túulis, tuláakal, láah, bul |
| todo el día | bul k’iin |
| todos | tuláakal |
| todos los días | tuláakal k’iin |
| tomar | ch’a’ |
| tomar (líquidos) | uk’ |
| tomate | p’aak |
| tomate verde | ya’ax p’aak |
| tonto | ma’ na’at |
| topar | héentan, naktáan |
| topo | ba’ |
| torbellino | moson, moson iik’ |
| torcer | ch’oot, k’eech, looch |
| tordo (ave) | pich’, ts’iiw |
| torear | paay, pay wakax |
| tormenta | chak iik’ |
| tormento | toop |
| tornado | moson |
| tornear | póol che’, súus che’ |
| toro | xiibil wakax |
| torpe | aal, ma’ péeka’ani’, xaan u xíinbal |
| tortear | pak’ach |
| tortilla | waah |
| tórtola | mukuy |
| tortuga | áak |
| tos | se’en |
| toser | se’en, se’en kaal |
| tostar | oop’, eel, póok |
| total | túulis, tuláakal, chuka’an |
| trabajar | meyah |
| trabajo | meyahil |
| trabar | t’i’il, k’aal |
| traducir | tsool, k’es t’aan, u su’utul hunp’éel t’aan ti’ uláak’. |
| traer | taas, púut |
| tragar | luuk’, píit luk’ |
| tragedia | noh k’aas, nohoch loob |
| trago | luuk’ |
| traición | tuus, toop |
| traicionar | tuus, toop |
| traje | nook’ |
| trama | o’och |
| tramo | xóot’ |
| trampa | léech, núup’ |
| tranca | no’ox che’, tóoh che’ |
| tranquilizar | hets’ óol, hets’ tuukul, ki’imaktal óol |
| transcurrir | máan, áalkab |
| transformar | heel, suut, k’eex |
| transitar | xíimbal, máan |
| transportar | biis, púut |
| trapear | cho’ yéetel nook’ |
| trapo | xóot’ nook’ |
| traquea | úul, yúul |
| trasegar | báab, piich, t’ooh |
| trasladar | biis, máans’, k’eex |
| traspasar | máan, píit máan, táats’ máan |
| trasplantar | xaab |
| trasquilar | neenet’, neeret’ hóon k’oos |
| trasto | nu’ukul |
| travieso | ko’ |
| trayecto | beh, behil |
| trébol | tuk’ |
| trece | óoxlahun |
| trenzar | hiit’ |
| trepar | na’akal |
| tres | óox |
| triángulo | óox tu’uk’, óox tséel, óox ti’its |
| trinar | k’aay ch’íich’ |
| tripa | choch |
| triquina (animal) | muuch |
| triste | tuukul, yah tu yool |
| troje | ch’iil, kumche’ |
| trompa | ni’, chowak ni’ |
| trompear | loox |
| tronco | chuun, chuun che’ |
| tropezar | t’óochpahal |
| trozo | xóot’, káach, xéet’, kóots, háat |
| trueno | kíilbal cháak áamba cháak |
| tu (posesivo) | a |
| tú (personal) | teech |
| tubérculo | wi’ |
| tucán (ave) | pam, pam ch’eel |
| tuerto | ch’óop |
| Tulúm | tu’u’lu’um (lugar en la isla de los conejos) |
| tumba | muknal |
| tumbar | kook, lúubsah che’ |
| tumor | chu’uchum |
| tuna (higo chumbo) | núum tsutsuy |
| tupido | su’, piim, chehekbal, kokohekl, chechehekl |
| tuya | a |
| tuyo | a |
| tuza | ba’ |