Español |
Maya |
| rabadilla |
bobox |
| rabia |
ko’, ko’il |
| rabo |
neh |
| racimo |
ch’úuy, p’óoch |
| ración |
o’och |
| radicar |
kuxtal |
| radio |
radióo |
| raer |
ho’och, horo’ox |
| raíz |
moots |
| raja |
xéet’, xóot’, búuh, ts’íit |
| rajar |
buuh, teeh, haat, xiik |
| rama |
k’ab, k’ab che’, héek’, xay che’; xa’ay che’ |
| ramo |
héek’, chúuch |
| ramón |
oox |
| rana |
muuch |
| rapar |
ts’iik, k’oos, k’oliskun, noroch k’oos, norot’ k’oos |
| rápido |
séeb, séeba’an, chich hach chich |
| raptar |
ookol, biis |
| raquítico |
p’eex, ts’uuts’ |
| raro |
hela’an |
| rascar |
hoot’, la’ach, leep’ |
| rasgar |
la’ach, le’ep’ |
| rasguñar |
la’ach, ho’ot, xe’ep’ |
| raspar |
ho’och, ha’ach |
| rasurar |
ts’iik |
| rata |
ch’o’ |
| rato |
súutuk |
| ratón |
ch’o’ |
| raudo |
séeb |
| raya |
haat’ |
| rayar |
haat’, hara’at’ |
| rayo |
haats’ cháak |
| rayo de sol |
huul k’iin |
| raza |
ch’i’ibal |
| razón |
na’at, tuukul |
| razonar |
tuukul, na’at |
| realizar |
beet, meent |
| realizarse |
uuchul |
| rebajar |
chichankun, mehenkun, éens |
| rebanar |
k’uup, háat k’uup |
| rebelión |
líik’il, líik’ ba’ate’el |
| rebosar |
tuul |
| rebozo |
bóoch’ |
| rebusca |
meents’ul, kaxan |
| rebuscar |
meents’ul, kaxan |
| recado |
túux t’aan, túuxbil t’aan |
| recaudo |
xa’ak’ |
| recaudar |
mool, mool taak’in |
| recelar |
sahaktal, péek óol, k’ux óol |
| recelo |
péek óol, k’ux óol |
| recibir |
k’aam, ch’a’ |
| recio |
k’a’am |
| recluir |
k’aal |
| recoger |
mool, háaymol |
| recompensar |
bo’ol |
| reconocer |
k’ahóol |
| recordar |
k’a’ahal, k’a’ahs |
| recostar |
naak, nakkun |
| rectificar |
utskin |
| recto |
taats’, toh |
| recuerdo |
kahatsa’ |
| recular |
kukul iit |
| recuperar |
ch’a’ óol, utstal, ch’a’ muuk’ |
| rechazar |
ma’ óota’ah, ma’ u k’a’amah ba’al |
| red |
k’áan |
| redactar |
ts’íib |
| redimir |
loh |
| redondo |
wóolis |
| reducir |
chichantal, chichankun, mehenkun |
| reflexionar |
tuukul |
| refrigerador |
un’ukul ku síiskuntik ba’alo’ob |
| regalar |
síih |
| regalo |
síih, matan |
| regañar |
k’eey, k’eeyal |
| regaño |
k’eey, k’eeyah |
| regar |
hóoyab |
| registrar |
ts’íib |
| regla |
p’isib |
| regresar |
suut, taal |
| reina |
ch’upul ahau, ahau (x) |
| reino |
ahauil |
| reír |
che’eh |
| reja |
hool beh |
| relación |
ts’iis |
| relación sexual |
naach’ |
| relámpago |
lehem cháak |
| relatar |
tsikbal, tsool, a’al |
| relinchar |
awat tsíimin |
| remar |
báab yéetel che’ |
| remediar |
utskin |
| remedio |
ts’aak |
| remendar |
pak’a kook, utskin |
| remitir |
túux, túuchi’ |
| remo |
che’ yéetel ku yáantkuba máak, utia’al u bin ich ha’ |
| remojar |
ts’aam, suul |
| remolino |
moson |
| remozar |
utskin, túumbenkun |
| remuneración |
bo’ol |
| renacuajo |
mehen muuch, chan muuch |
| rencor |
k’uux, ch’a’ k’uux |
| renegar |
pooch’, pooch’il, k’ex óol |
| rentar |
mahan |
| renuevo |
k’u’uk’, top’ che’, óol |
| renunciar |
p’aat |
| reñir |
ba’ate’el |
| reparar |
utskin |
| repartir |
t’oox |
| repetir |
u ka’ meenta’al wáa ba’ax |
| reposar |
he’elel, wa’atal, ch’a’ iik’ |
| reposo |
he’elel, wa’atal, ch’a’ iik’ |
| reproducir |
ka’ meent |
| reptar |
hiil, hiilankal |
| reptil |
tuláakal ba’alche’o’ob hilankil u máano’ob |
| repugnante |
che’ k’aas, táah k’aas |
| res |
wakax |
| resbalar |
haak, haakchahal, haalk’ahal, kipchahal |
| rescatar |
k’eex, loh |
| rescate |
k’eex |
| resembrar |
xaab, taab, hulbe’en |
| resfriado |
síis óol, oka’an se’en |
| residir |
kahak bal |
| resina |
iits |
| resistir |
ts’áaba chichi, ma’ tu p’atkuba |
| respirar |
ch’a’íik |
| responder |
nuuk |
| resollar |
hahak iik’ |
| respetar |
chíin ho’ol, tsiik |
| respeto |
chíin ho’ol, tsiik |
| respiración |
ch’a’ iik’ |
| respirar |
ch’a’iik’ |
| resplandecer |
léembal, huul |
| resplandor de fuego |
léets’ |
| responder |
núuk |
| responsabilidad |
kuuch |
| respuesta |
núuk |
| restar |
tseel, luk’s |
| restaurante |
nah tu’ux ku ko’onol hanal |
| resto |
yala’, xiix |
| resucitar |
ka’ kuxtal, ka’síihil |
| resuello |
ch’a’ iik’ |
| retar |
kax ba’ate’el, kaxan ba’ate’el |
| retazo |
xéet’, xóot’, yala’ |
| retener |
ta’ak, k’aal |
| retentar |
léekel |
| retirar |
luk’s, luk’ul |
| retobado |
k’o’ox |
| retoñar |
k’u’uk’ankil |
| retoño |
k’u’uk’, top’ che’ |
| retornar |
suut |
| retorno |
suut |
| retortijón |
ch’oot |
| retortijón de tripas |
ch’ot nak’ |
| retozar |
síit’, pa’ muuk’, pompom síit’ |
| retrato |
yoochel he’ ba’axake’ |
| retroceder |
kukul iit |
| retumbar |
huum, áamba, líil |
| reunión |
much’tal, much’kinah, mulkinah |
| reunir |
much’kin |
| revelar |
e’es |
| reventar |
wak’ |
| reverdecer |
ya’axtal, áak’tal |
| revés |
paach, kúul pach |
| revisar |
il wáa ma’alob |
| revivir |
ka’ kuxtal, ka’ kuxkin |
| revolcar |
babal, hawlankil |
| revolotear |
popokxiik’, papalaankil |
| revoltillo |
xe’ek’ |
| revoltura |
xa’ak, xe’ek’ |
| revolver |
xa’ak, péeks, chíikt |
| revolver la tierra |
buuk’ |
| revolver líquidos |
book’ |
| rey |
ahau |
| rezar |
payal chi’, kama t’aan |
| rezo |
payal chi’ |
| ribera |
chi’, háal |
| rico |
ayik’al |
| rico (de sabor) |
ki’ |
| ridículo |
su’utsil, subtalil |
| riego |
hóoyab |
| riel |
u beel wakax k’áak’ |
| rienda |
hok’ ni’ |
| rifle |
ts’oon |
| rincón |
tséel, tu’uk’ |
| risa |
che’eh |
| rizar |
mulixkun, mulixkin |
| rizo |
u mulixil u pool máak |
| robar |
ookol |
| roble |
béek |
| robo |
ookol |
| roca |
nohoch tuunich |
| rociar |
líil, tsiits, wits’ ha’ |
| rocío |
p’iha’, hats’al ha’ |
| rodaja |
pe’et, me’et |
| rodar |
bahak’, balk’ahal |
| rodilla |
piix |
| roedor |
ch’o’ |
| roer |
nées, néet’, p’éep’ |
| rogar |
yaayan k’áat |
| rojo |
chak |
| romper |
haat, xeet’, xiik, pa’, kaach, t’aak |
| ron |
cho’ol |
| roncar |
nóok’ áakan |
| ronco |
ma’as kaal, so’oh kaal |
| roncha |
siip’ |
| rondar |
máan |
| ropa |
nook’, búuk |
| ropero |
u kúuchil tu’ux ku ts’a’abal nook’ |
| rosa |
sam nikte’ |
| rosa (color) |
sam chak |
| rosado |
sam chak |
| rosca |
koots’ |
| rostro |
ich |
| roto |
haatal, pa’al, xeet’el |
| rótula |
pool píix |
| roza |
kool, páak |
| rozar |
kool, páak |
| rubio |
ch’eel, chak lóol |
| rúbrica |
horon ts’íib |
| rudo |
máak chich u meentik wáa ba’ax |
| rubí |
chak xike’en tuunich |
| ruedo |
u kúuchil u pa’ayal wakax |
| ruido |
huum, ch’e’eh |
| ruin |
k’aas, k’aak’as máak |
| ruina |
la’ pak’ (x) |
| ruiseñor |
k’ook’ |
| rumiar |
haach’, ka’ haach’ |
| rumor |
huum u tsikbalil wáa ba’ax |
| rústico |
to’otol |
| ruta |
beh, beel, behil |
|
|