Maya
Español |
Maya |
| rabadilla | bobox |
| rabia | ko’, ko’il |
| rabo | neh |
| racimo | ch’úuy, p’óoch |
| ración | o’och |
| radicar | kuxtal |
| radio | radióo |
| raer | ho’och, horo’ox |
| raíz | moots |
| raja | xéet’, xóot’, búuh, ts’íit |
| rajar | buuh, teeh, haat, xiik |
| rama | k’ab, k’ab che’, héek’, xay che’; xa’ay che’ |
| ramo | héek’, chúuch |
| ramón | oox |
| rana | muuch |
| rapar | ts’iik, k’oos, k’oliskun, noroch k’oos, norot’ k’oos |
| rápido | séeb, séeba’an, chich hach chich |
| raptar | ookol, biis |
| raquítico | p’eex, ts’uuts’ |
| raro | hela’an |
| rascar | hoot’, la’ach, leep’ |
| rasgar | la’ach, le’ep’ |
| rasguñar | la’ach, ho’ot, xe’ep’ |
| raspar | ho’och, ha’ach |
| rasurar | ts’iik |
| rata | ch’o’ |
| rato | súutuk |
| ratón | ch’o’ |
| raudo | séeb |
| raya | haat’ |
| rayar | haat’, hara’at’ |
| rayo | haats’ cháak |
| rayo de sol | huul k’iin |
| raza | ch’i’ibal |
| razón | na’at, tuukul |
| razonar | tuukul, na’at |
| realizar | beet, meent |
| realizarse | uuchul |
| rebajar | chichankun, mehenkun, éens |
| rebanar | k’uup, háat k’uup |
| rebelión | líik’il, líik’ ba’ate’el |
| rebosar | tuul |
| rebozo | bóoch’ |
| rebusca | meents’ul, kaxan |
| rebuscar | meents’ul, kaxan |
| recado | túux t’aan, túuxbil t’aan |
| recaudo | xa’ak’ |
| recaudar | mool, mool taak’in |
| recelar | sahaktal, péek óol, k’ux óol |
| recelo | péek óol, k’ux óol |
| recibir | k’aam, ch’a’ |
| recio | k’a’am |
| recluir | k’aal |
| recoger | mool, háaymol |
| recompensar | bo’ol |
| reconocer | k’ahóol |
| recordar | k’a’ahal, k’a’ahs |
| recostar | naak, nakkun |
| rectificar | utskin |
| recto | taats’, toh |
| recuerdo | kahatsa’ |
| recular | kukul iit |
| recuperar | ch’a’ óol, utstal, ch’a’ muuk’ |
| rechazar | ma’ óota’ah, ma’ u k’a’amah ba’al |
| red | k’áan |
| redactar | ts’íib |
| redimir | loh |
| redondo | wóolis |
| reducir | chichantal, chichankun, mehenkun |
| reflexionar | tuukul |
| refrigerador | un’ukul ku síiskuntik ba’alo’ob |
| regalar | síih |
| regalo | síih, matan |
| regañar | k’eey, k’eeyal |
| regaño | k’eey, k’eeyah |
| regar | hóoyab |
| registrar | ts’íib |
| regla | p’isib |
| regresar | suut, taal |
| reina | ch’upul ahau, ahau (x) |
| reino | ahauil |
| reír | che’eh |
| reja | hool beh |
| relación | ts’iis |
| relación sexual | naach’ |
| relámpago | lehem cháak |
| relatar | tsikbal, tsool, a’al |
| relinchar | awat tsíimin |
| remar | báab yéetel che’ |
| remediar | utskin |
| remedio | ts’aak |
| remendar | pak’a kook, utskin |
| remitir | túux, túuchi’ |
| remo | che’ yéetel ku yáantkuba máak, utia’al u bin ich ha’ |
| remojar | ts’aam, suul |
| remolino | moson |
| remozar | utskin, túumbenkun |
| remuneración | bo’ol |
| renacuajo | mehen muuch, chan muuch |
| rencor | k’uux, ch’a’ k’uux |
| renegar | pooch’, pooch’il, k’ex óol |
| rentar | mahan |
| renuevo | k’u’uk’, top’ che’, óol |
| renunciar | p’aat |
| reñir | ba’ate’el |
| reparar | utskin |
| repartir | t’oox |
| repetir | u ka’ meenta’al wáa ba’ax |
| reposar | he’elel, wa’atal, ch’a’ iik’ |
| reposo | he’elel, wa’atal, ch’a’ iik’ |
| reproducir | ka’ meent |
| reptar | hiil, hiilankal |
| reptil | tuláakal ba’alche’o’ob hilankil u máano’ob |
| repugnante | che’ k’aas, táah k’aas |
| res | wakax |
| resbalar | haak, haakchahal, haalk’ahal, kipchahal |
| rescatar | k’eex, loh |
| rescate | k’eex |
| resembrar | xaab, taab, hulbe’en |
| resfriado | síis óol, oka’an se’en |
| residir | kahak bal |
| resina | iits |
| resistir | ts’áaba chichi, ma’ tu p’atkuba |
| respirar | ch’a’íik |
| responder | nuuk |
| resollar | hahak iik’ |
| respetar | chíin ho’ol, tsiik |
| respeto | chíin ho’ol, tsiik |
| respiración | ch’a’ iik’ |
| respirar | ch’a’iik’ |
| resplandecer | léembal, huul |
| resplandor de fuego | léets’ |
| responder | núuk |
| responsabilidad | kuuch |
| respuesta | núuk |
| restar | tseel, luk’s |
| restaurante | nah tu’ux ku ko’onol hanal |
| resto | yala’, xiix |
| resucitar | ka’ kuxtal, ka’síihil |
| resuello | ch’a’ iik’ |
| retar | kax ba’ate’el, kaxan ba’ate’el |
| retazo | xéet’, xóot’, yala’ |
| retener | ta’ak, k’aal |
| retentar | léekel |
| retirar | luk’s, luk’ul |
| retobado | k’o’ox |
| retoñar | k’u’uk’ankil |
| retoño | k’u’uk’, top’ che’ |
| retornar | suut |
| retorno | suut |
| retortijón | ch’oot |
| retortijón de tripas | ch’ot nak’ |
| retozar | síit’, pa’ muuk’, pompom síit’ |
| retrato | yoochel he’ ba’axake’ |
| retroceder | kukul iit |
| retumbar | huum, áamba, líil |
| reunión | much’tal, much’kinah, mulkinah |
| reunir | much’kin |
| revelar | e’es |
| reventar | wak’ |
| reverdecer | ya’axtal, áak’tal |
| revés | paach, kúul pach |
| revisar | il wáa ma’alob |
| revivir | ka’ kuxtal, ka’ kuxkin |
| revolcar | babal, hawlankil |
| revolotear | popokxiik’, papalaankil |
| revoltillo | xe’ek’ |
| revoltura | xa’ak, xe’ek’ |
| revolver | xa’ak, péeks, chíikt |
| revolver la tierra | buuk’ |
| revolver líquidos | book’ |
| rey | ahau |
| rezar | payal chi’, kama t’aan |
| rezo | payal chi’ |
| ribera | chi’, háal |
| rico | ayik’al |
| rico (de sabor) | ki’ |
| ridículo | su’utsil, subtalil |
| riego | hóoyab |
| riel | u beel wakax k’áak’ |
| rienda | hok’ ni’ |
| rifle | ts’oon |
| rincón | tséel, tu’uk’ |
| risa | che’eh |
| rizar | mulixkun, mulixkin |
| rizo | u mulixil u pool máak |
| robar | ookol |
| roble | béek |
| robo | ookol |
| roca | nohoch tuunich |
| rociar | líil, tsiits, wits’ ha’ |
| rocío | p’iha’, hats’al ha’ |
| rodaja | pe’et, me’et |
| rodar | bahak’, balk’ahal |
| rodilla | piix |
| roedor | ch’o’ |
| roer | nées, néet’, p’éep’ |
| rogar | yaayan k’áat |
| rojo | chak |
| romper | haat, xeet’, xiik, pa’, kaach, t’aak |
| ron | cho’ol |
| roncar | nóok’ áakan |
| ronco | ma’as kaal, so’oh kaal |
| roncha | siip’ |
| rondar | máan |
| ropa | nook’, búuk |
| ropero | u kúuchil tu’ux ku ts’a’abal nook’ |
| rosa | sam nikte’ |
| rosa (color) | sam chak |
| rosado | sam chak |
| rosca | koots’ |
| rostro | ich |
| roto | haatal, pa’al, xeet’el |
| rótula | pool píix |
| roza | kool, páak |
| rozar | kool, páak |
| rubio | ch’eel, chak lóol |
| rúbrica | horon ts’íib |
| rudo | máak chich u meentik wáa ba’ax |
| rubí | chak xike’en tuunich |
| ruedo | u kúuchil u pa’ayal wakax |
| ruido | huum, ch’e’eh |
| ruin | k’aas, k’aak’as máak |
| ruina | la’ pak’ (x) |
| ruiseñor | k’ook’ |
| rumiar | haach’, ka’ haach’ |
| rumor | huum u tsikbalil wáa ba’ax |
| rústico | to’otol |
| ruta | beh, beel, behil |