Español |
Maya |
| dama |
xunáan, ko’olel |
| danza |
óok’ot |
| danzar |
óok’ot |
| dañar |
k’askuun, meen loob |
| daño |
loob |
| dar |
ts’a’ah |
| dardo |
huul |
| de |
utia’al |
| de nuevo |
ka’teen |
| de prisa |
séeba’an |
| ¿de qué tamaño? |
buka’ah |
| debajo |
yáanal, yaalan, kaabah, kaabal |
| deber |
p’aax |
| débil |
t’o’ona’an, ma’ muuk’il |
| decaer |
t’oontal, máan óol |
| decepción |
ok’om óolal |
| deceso |
kíimil |
| decir |
a’al, t’aan |
| declarar |
u nu’ukbes, tsool, ts’aa un’uk, a’al |
| declinar |
éemel, p’áatal |
| decorar |
hats’utskuun, hats’ utskin |
| dedicar |
ts’aa óol, k’uub óol |
| dedo |
aal k’ab |
| dedo del pie |
aal ook |
| defecar |
ta’ |
| defender |
áantah, took |
| deformar |
yaach’, yuuch’ |
| deforme |
móoch, yaach’ |
| defraudar |
ookol, tuus |
| defunción |
kíimil |
| degenerado |
k’aschaja’an (h) |
| degenerar |
k’astal, k’aschahal, k’aspahal, k’askuun |
| deglutir |
luuk’, táats’ luuk’, túuts’ luuk’ |
| degollado |
ma’ kaal, kúul kaal |
| degollar |
xot kaal, k’up kaal, ch’ak, kúul kaal, luk’s kaal |
| degradar |
óotsikun, t’oonkin, haaykun |
| deidad |
k’uh |
| dejar |
p’aat |
| delante |
táan, táanil, aktáan |
| delatar |
tak pool, tak ho’ol |
| deleitar |
ki’kun óol |
| delfín |
píixan kay |
| delgado |
bek’ech, bi’ich’, ts’ooy, ts’oya’an, haay |
| delicado |
neets |
| delicioso |
ki’ |
| delinquir |
si’ip |
| delirar |
t’aant’an pool, t’aant’an ho’ol |
| delito |
si’ipil, k’eban |
| demanda |
k’áant |
| demanda (consumo) |
tsaa |
| demandar |
k’áat, tak pool, tak ho’ol |
| demencia |
choko lakaabil |
| demente |
choko pool, choko ho’ol |
| demonio |
kisin, k’aasi ba’al, xulub |
| demorar |
xáantal |
| demostrar |
e’es |
| denso |
tat |
| dentadura |
koh |
| dentera |
cha’ah, cha’a koh |
| dentro |
ich, ichil, ichih |
| denunciar |
tak pool, tak ho’ol, a’al |
| departir |
tsikbal |
| dependiente |
koonol (h) |
| depilar |
k’oos, ts’iik, hok tso’ots |
| deplorar |
yah óolt |
| deporte |
báaxal |
| depositar |
ts’aa, k’uub |
| depósito |
cháaltun, haltun |
| derecho |
no’oh, toh, táats’ |
| derramar |
week, tiix, láal, k’iit |
| derretir |
yiib, yaal, puuk’ |
| derribar |
lúubs, huut, puuk, niik |
| derrocar |
luuk’s, lúubs |
| derrochar |
xuup |
| derrumbar |
huut, niik, heen, hul |
| desabrochar |
waach’ |
| desafío |
ba’ate’el |
| desagarrar |
háalk’abt, cha’ |
| desaguar |
ho’os ha’, pul ha’, wek ha’ |
| desajustar |
cha’ |
| desaparecer |
saat, baal |
| desarrollado |
nohoch chaha’an, nukchaha’an, ma’alob chaha’an |
| desarrollar |
tsóol |
| desatar |
waach’, cha’ |
| desayunar |
uk’ul |
| desayuno |
uk’ul |
| desbaratar |
hoob, huut, puuk, pa’, niik, tilik |
| desbastar |
póol, ho’och |
| desbordar |
tuul |
| descalabrar |
ch’in pool, hats’ pool |
| descalzar |
tsel xanab, luk’s xanab |
| descalzo |
ma’ xanab |
| descansar |
he’elel, wa’atal |
| descanso |
he’elel, wa’atal |
| descargar |
éems kuuch, luk’s kuuch |
| descendencia |
ch’i’ibal, aalo’ob, meheno’ob |
| descender |
éemel, ts’aam, háayal |
| descifrar |
na’at |
| descomunal |
táah nohoch |
| descontar |
luk’s, eems tohol, éens tohol |
| describir |
tsool |
| descuartizar |
p’aay, xo’xo’ot |
| descubrir |
síil, kaxáant |
| descuidar |
náays óol |
| desdentar |
hots’ koh |
| desear |
k’áat, óot, ts’iibol taak, pooch |
| desechar |
puul, huk’s |
| desembocadura |
chi’ |
| deseo |
taak, ts’íibol, poochil |
| desertar |
hóok’ol, púuts’ul |
| desértico |
bobóohki |
| desesperación |
xet’ óol, náaks óol, ts’íikil |
| desfallecer |
sat óol |
| desfilar |
tsol xíimbal |
| desflorar |
haat, t’aak |
| desfondar |
hoomchahal, tonchahal |
| desgarrar |
la’ach, haat, xeet’ |
| desgracia |
toop, loob, k’aas |
| desgraciar |
k’askuun |
| desgranar |
oxo’on, p’eel, p’uuch |
| deshacer |
puuk’, pa’, huub huut |
| deshidratación |
wach’k’ahal |
| deshierbar |
páak |
| deshilar |
híil, híit, tilik |
| deshinchar |
ts’uum, ts’úumul |
| deshojar |
luk’s le’, p’éep’ t’ok le’ |
| deshonrar |
k’askuun, t’aak |
| desierto |
bilim |
| designar |
e’es |
| desistir |
p’aat |
| desleir |
puuk’, yaach’ |
| deslindar |
xot’ k’áax |
| deslizar |
haak, kiip, piit |
| deslumbrar |
huul ich |
| desmayar |
sa’atal óol, sak kimen |
| desmonte |
kol k’áax |
| desnivel |
níix, níixkab, t’oont’on |
| desnudar |
chaknúult, pit nook’, tsel nook’, luk’s nook’ |
| desnudo |
chaknúul, ma’ nook’ |
| desollar |
ts’iip, p’e’es |
| despacio |
chaanbéel, hunhunp’íit |
| despachar |
túuxt |
| despedir |
cha’, hóok’s, luk’s, tohol ch’in |
| despegar |
laak |
| despeinar |
xa’axak’ pool |
| despejar |
píik’, chíikbes |
| despepitar |
p’eel, ts’eeh |
| desperdicio |
xiix, yala’ |
| despertar |
ahal |
| despistar |
saat |
| desplomar |
báanal, heen, luut, luub, niik |
| desplumar |
p’éep’ |
| despoblado |
la’ kaah, kaah mina’an u máakilo’ob |
| despoblar |
u bin u kahnáalilo’ob hunp’éel kaah |
| despojar |
luk’s, took, tseel |
| déspota |
k’asa’an, topa’an |
| desprender |
báanal, taak, luub, poots’ |
| destapar |
he’, tsel maak |
| destetar |
tok iim, tok chu’uch, luk’s chu’uch |
| destilar |
k’aabankil |
| destituir |
hóok’s, luk’s |
| destreza |
péek, séeba’anil, péeka’anil |
| destrozar |
xeet’, tsi’ik |
| destruir |
k’askuun, niik, huut |
| desvalido |
nuum |
| desvalijar |
ookol, tseel u ba’alo’ob |
| desvanecer |
xiib |
| desviación |
looch, ch’oot |
| desviar |
looch, ch’oot, ch’eet, k’eech |
| desvío |
háal paach, pach beh |
| desvirgar |
k’askuun, t’aak |
| desyerbar |
páak |
| desyerbe |
páak |
| detectar |
kaxan |
| detener |
he’elel, he’els, wa’atal, wa’akuns, k’aal |
| deteriorar |
k’astal, húutul, laabtal, úuchbental |
| detestar |
p’eek |
| detonar |
waak’ |
| detrás |
paach, paachil |
| deuda |
p’aax, láak’ |
| deudo |
laak’, ch’iilankabil, laak’tsil |
| devoción |
yaakunah óol |
| devolver |
suut |
| devorar |
luuk’, háanhan hanal, táats’ luuk’ |
| día |
k’iin |
| diabetes |
ch’uhuk k’i’ik, ch’uhuk wiix |
| diablo |
ba’aba’al, kisin, k’aak’as ba’al xulub |
| dialecto |
u hela’anil t’aan ku síihil ti’ u na’ t’aan |
| diálogo |
tsikbal ich ka’atúul máako’ob |
| diamante |
hats’uts sak tuun ku léembal |
| diario |
sáansamal, tuláakal k’iin |
| diarrea |
waach’, wach’k’ahal, k’áaxil, tirix ta’ |
| dibujar |
u ts’íibta’al wáa u bo’onol u yoochel hunp’éel ba’al |
| dicha |
ki’imak óolal |
| dichoso |
ki’ óol |
| dieciséis |
waklahun |
| diecisiete |
uklahun |
| diecinueve |
bolonlahun |
| dieciocho |
waxaklahun |
| diente |
koh |
| dieta |
p’is hanal, p’íit hanal |
| diez |
lahun |
| difamar |
a’al ba’al |
| diferencia |
hela’anil |
| diferente |
hela’an, heheláas, yaanal |
| difícil |
yaah, talam |
| difundir |
tuux |
| difunto |
kimen |
| digerir |
tahal hanal, tahal o’och, éemel o’och |
| digestión |
tahal hanal, tahal o’och |
| digno |
tsikbe’en |
| diligente |
sáak’óol, t’a’ah |
| diluir |
puuk’ yaach’ |
| diluvio |
búulul, bulkabal |
| dimisión |
p’aat |
| dimitir |
p’aat |
| dinamita |
waak’, ba’al ku |
| dinastía |
ch’i’ibal |
| dinero |
taak’in |
| Dios |
k’uh |
| Dios espíritu |
k’uh, dyos |
| Dios hijo |
ki’ichkelem yuum |
| Dios padre |
yuumtsil |
| dios se lo pague |
dyos bo’otik |
| dirección |
u beil, u behil |
| directo |
toh, taats’ |
| dirigir |
ximbal, biin |
| discordia |
takal t’aan |
| discurso |
tse’ek |
| discutir |
ba’ate’el t’aan, sakach t’aan |
| disentería |
k’i’ik’ nak’, k’i’ik’ ta’ |
| disfrazar |
helbes, heel |
| disgustar |
k’uux, k’uuxil, ts’íikil, p’u’uhul |
| disgusto |
k’uux, ch’a’ k’uux |
| disimular |
ta’ak, mak chi’ |
| disipar |
sa’atal, xuup, xu’upul |
| dislocar |
huuk’, tuuk’ |
| disminuir |
chichankuun, tsaapahal, mina’ankuun |
| disolver |
puuk’, yiib |
| disparar |
wak’ ts’oon, ts’oon |
| disparo |
ts’oon |
| dispersar |
k’iit, k’itpahal, pa’ |
| disputa |
ba’ate’el, ba’ate’il |
| distancia |
náachil, yáam |
| distante |
náach |
| distinguir |
k’ah óol, il, téet, yéey |
| distinto |
hela’an, yaanal, k’expaha’an |
| distracción |
nay óolal |
| distraer |
náay óol |
| diurno |
ich k’iin |
| divergente |
u heel, heela’an |
| diversión |
cha’an, báaxal |
| diverso |
heheláas, hela’an |
| divertir |
ki’imakkun óol, náays óol |
| dividir |
t’oox, haats, buh, xoot’ |
| divisar |
iil |
| división |
k’áas |
| divorciar |
p’aat, p’atba |
| divorcio |
p’aat, p’atba |
| divulgar |
ts’aa ohéetbil, men ohéetbil |
| dobladillo |
biil, biilil |
| doblar |
wuuts’ |
| doble |
ka’a |
| doblez |
waats’, wuuts’, wuuts’ul |
| doce |
lahkah, ka’alahun |
| docencia |
kaansah, kaambesah |
| docente |
máax ku kaansah, máax ku kaambesah |
| dócil |
suuk, suuka’an |
| doctor |
ts’ats’aak, may ku ts’aak k’oha’an. |
| doler |
yaah, chi’ibal, k’i’inam |
| dolor |
yah, chi’ibal, k’i’inam |
| domar |
sukkin ba’alche’o’ob |
| domesticado |
suuk |
| domesticar |
alak’t, suukkin |
| domicilio |
nah, taanah, otoch |
| donar |
síi, ts’aa |
| doncel |
táankelem, táankelen |
| doncella |
suuhuy, xlo’bayan, xlo’bayen, ch’úupal |
| donde |
túun |
| dónde |
tu’ux |
| dormir |
wenel, weneh |
| dormitorio |
u nahil wenel |
| dorso |
paach, pu’uch |
| dos |
ka’a |
| dote |
mu’uhul |
| duda |
péek óol |
| duende |
alux |
| dueño |
yuumil, nohchil |
| dulce |
ch’uhuk |
| duplicar |
u meenta’al ka’atéen hunp’éel ba’al |
| durar |
xáantal, úuchbental |
| durmiente |
wenekbal |
| duro |
chich, chuchul, ts’u’uy |
|
|