Español |
Maya |
| ebano |
bohom |
| ebrio |
kala’an |
| echar |
ch’iin |
| eclipse |
chi’ib |
| eclpse de sol |
chi’ibal k’iin |
| eclipse de luna |
chi’ibal uh |
| eco |
eets’ |
| echar |
ch’iin, puul |
| edad |
ha’abil |
| edificar |
wa’akun, líik’s, meent |
| edificio |
nahil, nohoch nah menta’an yéetel pak’. |
| educación |
ka’ambes, kaans |
| educar |
kaans, ka’ambes |
| efectuar |
meen, úuchul |
| egoísta |
ts’u’ut |
| ejido |
u k’áaxil kaah, u lu’umil kaah |
| el (artículo) |
ts’íib ku bin táanil ti’ hunp’éel k’aaba’ tia’al u ye’esik xiib yéetel chéen huntúul wáa hunp’éel. |
| él |
leti’ |
| elástico |
saats’, sasats’ki |
| elegante |
hats’uts, ki’ichkelem |
| elegir |
téet, yéey |
| elevar |
na’aks, ch’úuy, ka’analkun líik’s |
| eliminar |
hóok’s, lúuk’s xu’uls |
| elote |
nal |
| ella |
leti’, le t’aan he’ela’ chéen utia’al xch’up wáa ko’olel. |
| ello |
le ts’iib, he’ela’ ku meyah tia’al u ye’esa’al u k’aaba’ xiib bey xan xch’up. |
| ellas |
letio’ob |
| ellos |
letio’ob |
| embarazar |
yo’omkin, yo’omtal |
| embarro |
pak’ lu’um |
| embellecer |
hats’utskin, hats’utskun |
| embestir |
k’óoch |
| emborrachar |
káalkun káaltal |
| embrocar |
nook, noktal, nokkin |
| embrujar |
wáayt, pul ya’ah |
| embudo |
but’ub |
| embutido |
buut’, but’a’an |
| embutir |
buut’, chook’ |
| emigar |
hóok’ol, biin |
| emoción |
ki’imak óol |
| empacar |
paak, wool |
| empachar |
t’iit’, t’iit’tal |
| empalizada |
kolóohche’, kolóoxche’ |
| empanada |
chancham |
| empapar |
ch’uul, popo’kin |
| emparejar |
keet, táaxkun, táats’kun |
| empatar |
tsaay, taak’ |
| empeine |
pach ook |
| empella |
tsaats, polkil |
| empeñar |
p’at ba’al yóo’lal taak’in |
| empezar |
chúunbes, chúunpahal, káahal, léekel |
| empinar |
hottal, xaktal, hotkin |
| empírico |
chéen kambil |
| empleado |
meyah máak |
| empolvar |
póos lu’um, tóos lu’um |
| empollar |
pahkun, pakkun húuk |
| empujar |
léench’in, túulch’in |
| empuñar |
maach, laap’ láap’ k’ab |
| en |
ich, ichil |
| en este (esta) |
ti’, tu, waye’ |
| en estado de |
yo’om, yo’omchaha’an, ko’ha’an |
| en ninguna parte |
mixtu’ux |
| en primer lugar |
yáaxil |
| enamorar |
yaakun |
| enano |
aklax, kaabal baakel |
| encajar |
ooks, laap, nuup’, k’aap, huup |
| encarcelar |
k’aal |
| encarecer |
ko’ohkin |
| encargar |
k’uben |
| encargo |
k’uben |
| encarnar |
buy bak’ |
| encendedor |
u xikiin k’aak’ |
| encender |
t’aab, hoop |
| encerrar |
k’aal |
| encía |
chuun koh |
| encima |
óok’ol |
| encino |
chakte’ |
| enclenque |
p’eex |
| encoger |
moots |
| encomendar |
k’uben |
| encontrar |
kaxan, iil, naktáan |
| encorvar |
p’uum, waats’, looch, p’ooh |
| encubrir |
ta’ak |
| encuerar |
tsel nook’, pit nook’, luk’s nook’, chaknúul |
| endeble |
bi’ich’ |
| endemoniar |
okol kisin ti’ máak |
| enderezar |
tohkin, taats’, tats’kun |
| endulzar |
ch’uhukkin |
| endurecer |
chichkun, chichtal, nolba |
| enemigo |
ch’a’ k’uxta’an |
| enérgico |
chich |
| enfermar |
k’oha’ankun, k’oha’antal |
| enfermedad |
k’oha’anil |
| enfermo |
k’oha’an |
| enflaquecer |
ts’ooy, ts’o’oyol, bek’echtal, bi’ich’tal |
| enfrente |
aktáan, táan |
| enfriar |
síiskun, síistal, ke’eltal |
| enfurecer |
p’u’uhkin, p’u’uhs |
| engalanar |
hats’utskin, hats’utskun |
| enganchar |
lechkun, leech |
| engañar |
tuus |
| engaño |
tuus |
| engarrotar |
lot’ kéeh, loot’ |
| engordar |
polokkin, polokkun |
| enhebrar |
huul |
| enhilar |
huul |
| enjambre |
múuch’ kaab |
| enjaular |
k’aal, k’aal tu che’ |
| enjuagar |
tíix ha’, chaal |
| enojar |
k’uux, p’uuh |
| enorme |
nohoch |
| enramada |
makan |
| enredadera |
bolon tibi’ |
| enredar |
baak’, babak’ |
| enrollar |
koots’ koop, biil |
| enroscar |
koop, koots’ biil |
| ensalada |
xe’ek |
| ensartar |
huul, loom |
| enseguida |
séeb |
| enseñanza |
ka’ansah |
| enseñar |
kaansah, ka’ambes |
| ensuciar |
kukul lu’umt, éek’kun |
| entablar |
chúunbes |
| entender |
ch’a’ un’uk, na’at |
| enteramente |
huumpul |
| entero |
túulis, chika’an chúuka’an |
| enterrar |
muuk |
| entonces |
le túun, he’ túun |
| entraña |
hobnel |
| entrar |
okol, máan |
| entre |
ich, ichil, yáam, káap |
| entregar |
k’uub, ts’aa |
| entretener |
náay, náays óol |
| entrevistar |
k’áat chi’ |
| entumecer |
si’istal |
| entusiasmo |
kuux óol |
| enumerar |
xook |
| enunciar |
a’al |
| envasar |
t’ooh, buut’ |
| envejecer |
ch’íihil |
| envés |
paach |
| enviar |
túux |
| envidia |
yah óol, ts’íibol |
| envidiar |
ts’iibol, yah óol |
| enviudar |
p’áatal tu huun |
| enviudar el hombre |
kíimil ataan |
| enviudar la mujer |
kíimil íicham |
| envoltorio |
to’, teep’ |
| envolver |
to’, teep’, wool |
| epidemia |
báan kíimil, háay kíimil, báan k’oha’antal, háay k’oha’antal |
| epidermis |
oot’, oot’el |
| época |
k’iin, k’iinil |
| equipaje |
kuuch |
| equivocación |
si’pil |
| equivocar |
tu’ubul, sa’atal |
| era |
k’iin, k’iinil |
| erguir |
wa’akun, tohkin, t’echkun |
| erizar |
xíib, xi’ix mukuy |
| erizo |
k’i’ix ooch, k’i’ix pach ooch (erinaceus europeus) |
| ermitaño |
may kaha’an tu huun he’ tu’uxake’ |
| error |
k’aas, ma’ ma’alobi’, ma’ beyi’ |
| eructar |
keeb |
| erupción |
k’aak’, pawo’ |
| es cierto |
haah u t’aan |
| es verdad |
haah u t’aan |
| escaldar |
mak’, xaak |
| escalera |
eeb |
| escapar |
púuts’ul, biin |
| escarabajo |
kuklim, kuklim ta’ |
| escarabajo de agua |
bubul ha’ |
| escarbar |
páan, k’ooy, buuk’, pa’as |
| escarpa |
t’o’ol pak’ |
| escasear |
mina’antal |
| escasez |
u p’áatal mina’an wáa ba’ax |
| esclavo |
paalitsil, máak ku meyal tia’al máax maneh. |
| esclava |
k’oos (h) |
| escoba |
míis, míisib |
| escoger |
téet, yéey, xíix |
| esconder |
ta’ak, baal |
| escondite |
sahkab |
| escopeta |
ts’oon |
| escorar |
tsool |
| escorpión |
síina’an |
| escozor |
saak’, saak’il, elel |
| escribir |
ts’íib |
| escritura |
ts’íib, ts’íibil |
| escroto |
chíim |
| escuchar |
u’uy |
| escudo |
chimáal, pak’áal |
| escuela |
nahil xook, kúuchil kaansah |
| escupir |
túub, háak túub |
| esa |
lelo’, le he’elo’ |
| esas |
lelo’ob |
| ese |
lelo’, le he’elo’ |
| esos |
lelo’ob |
| esforzar |
men muuk’, ts’aa óol |
| esmeril |
huux |
| esófago |
úul, u beel hanal, u behil hanal |
| espalda |
pu’uch, paach |
| espantapájaros |
bohol |
| espantar |
ha’as, ha’as óol, hak’óol |
| espanto |
wáay, ba’ba’al |
| España |
Káastlan |
| español |
káastlan wíinik |
| español (idioma) |
káastlan t’aan |
| esparcir |
k’iit, t’iit’, t’óot’, tóos |
| espectro |
k’aasi ba’al |
| espejo |
néen |
| espelón (planta) |
xpéelon |
| esperanza |
alab óol |
| esperar |
pa’at, alab óol |
| espeso |
tat, lolomki |
| espesura |
piim, tatil, piimil, su’ |
| espía |
ch’úuk |
| espiga |
yi’ih |
| espigar |
yi’ihankil, p’o’chahal |
| espina |
k’i’ix |
| espina dorsal |
t’o’ol a pach |
| espinilla |
tselek, baakel t’óon |
| espino |
k’i’ix (acassia pueblensis) |
| espíritu |
píixan, óol |
| esposa |
ataan |
| esposo |
íicham |
| espulgar |
ch’íich’, xíix |
| espuma |
oom, yoom |
| esqueleto |
baakel |
| esquina |
ti’its, tu’uk’ |
| esquivar |
heech |
| esta |
lela’ |
| establecer |
káahal, chúunbes, chunpahal, heets’, kuxtal |
| establo |
u nahil tu’ux ku k’a’alal wakaxo’ob yéetel xan tsíimino’ob. |
| estaca |
ts’op che’ |
| estacar |
ch’ik che’ |
| estacionar |
wa’atal, he’elel |
| estado |
lu’umil |
| estafador |
ookol |
| estafar |
ookol |
| estalactita |
ch’ak xiix |
| estalagmita |
ch’ak xiix |
| estallar |
waak’, wáak’al, tuup’ |
| estampar |
ts’aal, taak’ |
| estancar |
wa’atal; xu’ulul, níikil, nikkun |
| estar |
antal |
| estar sentado |
kulal |
| estatura |
baakel |
| este |
lelo’, le he’elo’ |
| este (oriente) |
lak’iin |
| esternón |
baakel tseem |
| estiércol |
ta’ |
| estirar |
saats’, t’iin, tiich’, siin |
| estofado |
mak kuum |
| estómago |
tsuuk, tsuukel, nak’ |
| estornudar |
he’síim |
| estoy |
tan in |
| estoy bien |
tooh in wóol |
| estrangular |
bits’ kaal, hich’ kaal, bits’ hul |
| estregar |
haax, báay, hi’, cho’, paats’ |
| estrecho |
koom |
| estrella |
eek’ |
| estrenar |
u ts’a’abal wáa u meyah túumben ba’al |
| estreñimiento |
k’al ta’ |
| estuche |
piix, ba’as |
| estudiar |
xook, kaanbal |
| estúpido |
ma’ na’at, tsu’uy pool, chich pool |
| eterno |
mina’an u káahal mix u xuul; hach xaan |
| eunuco |
may tsela’an u ye’el u keep |
| evacuación |
hóok’s; ta’ |
| evacuar |
hóok’s ta’ |
| evaporar |
saap’ |
| evasión |
púuts’ul |
| evidente |
hanil, sáas |
| evocar |
k’a’as |
| exacto |
beey, beyo’, huch beyo’; hach tu p’iis, hach leti’, p’elech |
| examinar |
ch’óoch’, k’aat, ch’a’ t’aan, xa’ak |
| excavar |
páan |
| exceder |
tiip’, tíip’il, máan, píit máan |
| exceso |
maanal, tiip’il, ya’abil |
| excitación |
ko’, ko’il, taakkun |
| excitar |
taaktal, taakkun, taahkun |
| excusado |
nah táankah kúuchil ta’ |
| exhibir |
e’es |
| exigir |
k’áat |
| existir |
antal, kuxtal |
| expendio |
tu’ux ku yúuchul koonol |
| experto |
hach kaanbanaha’an; máak u hach yohel hunp’éel ba’al |
| explicar |
tsool, tsol t’aan |
| explorar |
ch’óoch’, iil, kaxan |
| explicar |
tsool |
| explosión |
wáak’al, waak’ |
| explotar |
waak’, wáak’al, xíik, xíikil |
| exponer |
e’es, ts’aa cha’anbil, ts’aa iibil |
| exprimir |
yaach’, yeets’, peets’ |
| expulsar |
hóok’s, hul |
| extender |
siin, xiit’, t’iin, haay, haykun |
| exterior |
paach, paachil, táankab, táanxel |
| exterminar |
ts’o’oks, xu’uls, ch’eeh, kíims |
| extraer |
hóok’s, hook |
| extranjero |
táanxel máakm táanxel kaahil, ts’ul |
| extraviar |
saat |
| extremo |
xuul, ni’, ts’ook, p’iich |
| eyaculación |
taak, k’uchul, u’ul |
| eyacular |
taal, k’uchul, u’ul, kóohol |
|
|