Maya
Español |
Maya |
| a (hacia) | ich, ichil |
| a lado | tséel |
| a que | asta |
| ababol | k’uyche’ (x) (papaver rhoeas) |
| abajo | kaabal, kaabah, yáanal, yáanah |
| abalanzar | puul, píikch’iin |
| abandonar | p’aat, xúun p’aat |
| abandono | p’aat |
| abanicar | pikil, pikit |
| abanico | pikit (x) |
| abaratar | éems tohol, kabulkun tohol |
| abarcar | bak’paach, méek’, méek’táan |
| abarrotar | chuup |
| abarrote | ba’alo’ob ku ko’onol ku hach k’abéetchahal. |
| abastecer | ts’aa ba’ax k’abéet |
| abatir | pul kaabal, lúubs |
| abdicar | p’aat, cha’ |
| abdomen | nak’, chuun nak’ |
| abecedario | u ts’íibil tuláakal huum ku ya’ala’al ken t’aanak máak. |
| abeja | kaab, yik’el kaab (apis mellifica) |
| abejorro | holom, báalam kaab (apis bombus) |
| abertura | hool, pa’al, xiik |
| abierto | he’ek’ab, he’epaha’an |
| abigaeto | okol wakax wáa ba’alche’o’ob. |
| abismo | taam |
| ablandar | ts’u’uts’ukin, sulbankúun |
| abobar | hap chi’, náay óol |
| abocar | náats’al |
| abochornar | ooxol, chokoh óol |
| abogar | áantah |
| abolengo | ch’i’ibal |
| abolir | luk’s, tseel |
| abollar | bool |
| abonar | bo’ol p’aax |
| abono (para tierra) | ba’al, ku ts’a’abal ti’ lu’um utia’al u ma’alobtal. |
| aborigen | wi’it’, maaya wíinik |
| aborrecer | p’eek |
| abortar | éems aal |
| aborto | éemel aal |
| abotonar | k’al nook’ |
| abrasar | tóok |
| abrazar | méek’, lóoch |
| abrazo | lóoch, méek’ |
| abrevar | ts’aa uk’ul |
| abreviar | chichankúun, kóom ts’íib |
| abrigar | teep’, baal |
| abrigo (prenda) | nook’il ke’el |
| abrir | he’, he’bik |
| abrochar | k’aal |
| abrumar | nak óol |
| abundancia | yaab, pik’taan |
| absceso | chu’uchum |
| absorber | xuuch, chu’uch |
| abstracto | ma’ chika’ani’, istikyah u na’ata’al |
| abuchear | awat t’aan |
| abuela | chiich |
| abuelo | nool |
| abultar | tuchkiin |
| abundancia | ya’ab |
| abundar | ya’abtal |
| aburrir | nak óol |
| acá | waye’, weye’ |
| acabar | ts’o’ok, xu’ul |
| academia | u nahil tu’ux ku much’tal máako’ob u yohelo’ob ya’ab ba’al. |
| acaecer | úuchul |
| acampar | u p’áatal máak he’elel wáa wenel ti’ k’aax. |
| acanalar | meen yáam |
| acaparar | méek’táan |
| acariciar | báay |
| acarrear | púut |
| acaso | beey wale’ |
| acatar | u’uy t’aan |
| acaudalado | ayik’al |
| acceder | óot |
| acceso | beh, hool |
| accidentar | u yúuchul loob |
| accidente | loob |
| acción | péek |
| acechar | ch’eeneb |
| acedar | pah, su’uts’ |
| acedera | abalkan (rumex acetosa) |
| acedía | chuhkal |
| acedo | paah |
| aceptación | heeh |
| acometer | k’óoch |
| acomodar | tsool |
| acompañante | láak’inah |
| acompañar | láak’in |
| acondicionar | utskin |
| aconsejar | tsol xikin |
| acontecer | úuchul |
| acoplar | nuup |
| acordar | k’a’ahal ba’al |
| acordarse | tuukul |
| acorralar | k’aal |
| acortar | kóomkin |
| acosar | áalkab paach |
| acostar | chitaal, chitaah |
| acotar | koot |
| acostumbado | suk’taah |
| acre | si’ih |
| acrecentar | ya’abkun, nohochkun |
| acreditar | uts |
| acreedor | máak ku ts’ik he’ ba’axak p’axbile’ |
| acribillar | ts’ots’op loom |
| acróbata | máak ku xíinbal yóok’ol hunt’i’in suum. |
| acta | hu’un ku ts’íibta’al tu yóo’lal hunp’éel ket t’aan ichil hunmúuch’ máako’ob. |
| activar | t’aab, hoop |
| activo | sáak’óol, t’a’ah |
| acto | beet, meent |
| actualmente | behla’e’ |
| actuar | beet |
| actuacion | beet, meent |
| actualizar | túunbenkun |
| actuar | meentbil he’ ba’axake’ |
| acuario | u un’ukul tu’ux ku ts’a’abal kayo’ob. |
| acuartelar | u k’a’alah waacho’ob tu mahilo’ob. |
| acuático | ha’il |
| acuchillar | loom |
| acudir | taal, náats’al, biin |
| acuerdo | ch’a’ nu’uk tumen tuláakal. |
| acumular | mool, muuch’ |
| acuñar | no’oxkin |
| acurrucarse | mochtal |
| acusar | tak pool, tak ho’ol |
| achacoso | mantats’ k’oha’an |
| achatar | yuuch’ |
| achiote | k’uxub, kiwi’ (bixa orellana) |
| achocar | chook’ |
| adán | yáax xiib yóok’ol kaab. |
| adaptar | tsool |
| adecuar | éet k’alap |
| adelantar | táanilkun |
| adelante | táanilkun |
| adelgazar | bek’echkun |
| ademán | béech’ k’ab, éets’ p’a’as. |
| además | bey xan |
| adentro | ich, ichil |
| adeudar | p’aax |
| adeudo | p’aax |
| adherir | taak’ |
| adiestrar | ka’ansah, suukkin |
| adinerado | ayik’al |
| adiós | ka’a xi’itech |
| adivinar | na’at |
| adivino | na’at (h), na’at (x) |
| admirable | hak’ óolal |
| admirar | hak’ óol |
| admitir | k’aam |
| adobado | makkuum, áakat |
| adobar | pak’ xa’ak’ |
| adobe | pak’ lu’um |
| adobo | pak’ xa’ak’ |
| adoctrinar | ka’anbes |
| adolescencia | táankelemil (h), lo’bayanil (x) |
| adolescente | táankelem (h), lo’bayam (x) |
| adoptar | ch’a’ |
| adorar | yaakun |
| adormecer | weens |
| adornar | hats’utskin, hats’utskun |
| adorno | p’oot |
| adueñarse | tia’altal |
| adular | leets’ |
| adulterar | heel, k’eex |
| adulterio | okol ts’iis |
| adulto | nohoch máak, nohoch wíinik |
| advertir | a’al |
| aerolito | chamal xnuuk |
| afanar | meyah yéetel ki’imak óolal |
| afecto | yaakun |
| afeitar | ts’iik |
| afeminado | ch’upul xiib |
| afición | uts tu yich, uts tu t’aan |
| afilado | yeh |
| afilar | haa’ |
| afinidad | chika’anil |
| afirmar | haah, haahkun |
| afirmación | haah |
| aflicción | yah óol |
| afligido | tuukul, yah tu yool |
| afligir | oks yah |
| aflojar | cha’, waach’ |
| afónico | ma’as kaal |
| afuera | táankab, paachil |
| agachar | t’uchkin |
| agalla de pez | bu’ul |
| agarrar | ch’a’, maach, cháach |
| agave | kih |
| agave mezcalero | kiiw (agave potatorium) |
| agazapar | mot’kin |
| ágil | péeka’an, sáak’óol |
| agitador | máak ku káahsik ba’ate’il |
| agitar | chiik, yúuk |
| aglomerar | much’kiin, mulkiin |
| aglutinar | taak’, tsaay |
| agobiar | ka’anal |
| agonía | pa’ muuk’ |
| agonizar | tu’upul, muk’yah |
| agorar | tomoh chi’, tomox chi’ |
| agotar | xuup, ts’o’ok |
| agradar | ki’imakkun óol |
| agrario | k’áaxil (h), k’áaxil (x) |
| agravar | yaahtal |
| agravio | a’alah ba’al, pooch’il |
| agredir | loox, ba’ate’el |
| agregar | ya’abkun, nuup’ |
| agresivo | kaxan ba’a (h) |
| agriar | su’uts’kin, pahkun |
| agrio | pah |
| agricultor | kolnáal (h), kolnáal (x), meehi k’áax |
| agrio | su’uts’, pah |
| agro | k’áaxil |
| agrura | chuhkal |
| agua | ha’ |
| agua salada | ch’och ha’ |
| aguacate | oon |
| aguacatero | oon che’ (persea americana) |
| aguacero | cháak |
| aguado | áak’al, áak’al che’, ha’achi’ |
| aguador | bisah ha’ (h) |
| aguantar | muk’yah |
| aguar | húulha’, ha’ach’kun |
| agüero | tomoh chi’, tomok chi’, tomox chi’ |
| aguijón | yaach |
| águila | kóot (aquila chrysaetos) |
| agudo | yeh |
| aguililla | koos |
| aguja | púuts’ |
| aguja (para hamaca) | kayche’ |
| agujerear | po’pot, ho’hol |
| agujero | hool |
| agutí | tsuub |
| ahí | te’elo’ |
| ah (interjección) | ah |
| ahogar | bul ni’, kup iik’ |
| ahora | behla’e’ |
| ahorcajar | hets’ méek’ |
| ahorcarse | hektal |
| ahorcar | hich’ kaal, bits’ kaal |
| ahorrar | líik’es, ta’ak |
| ahorro | t’áal k’u’ |
| ahuehuete (árbol) | ha’bin (taxodium macronatum) |
| ahumar | buuts’kin |
| ahuyentar | p’u’us, toohol |
| aire | iik’ |
| aislar | p’aat, hóok’es |
| ají | iik (capsicum annuum) |
| ajonjolí | sikil p’uus |
| ajustar | p’elechkun, p’iiskun |
| ajusticiar | kiims, xot k’iin |
| al lado | tséel |
| al principio | yaaxil |
| ala | xiik’ |
| alabar | ki’iki’ t’aan |
| alacrán | síina’an (buthus occitanus) |
| álamo | kóopo’ (populus nigra) |
| alarife | meen pak’ (h) |
| alargar | chowakkin, chowakkun, siik |
| alarido | táah awat, chi’ibal ok’ol |
| alba | píik’ sáas, sáastal |
| albahaca (silvestre) | kakaltuun (x) |
| albañil | meen pak’ (h) |
| albarrada | koot |
| alborotar | awat, huum |
| albino | chak lóol |
| albur | buul |
| alcalde | halach wíinik u nohchil kaah |
| alcancía | u nu’ukulil u ta’aka’al taak’in |
| alcanzar | chuuk, nak’paach |
| alcohólico | máak sen ya’ab u káaltal |
| alcoholismo | káaltalil |
| aldaba | k’alab |
| aldea | chan kaah |
| alegrar | ki’imakkun óol |
| alegre | ki’imak óol |
| alegría | ki’imak óol |
| alejar | náachkun |
| alemán | alemkáan wíinik |
| alemán (idioma) | alemkáan t’aan |
| alemana | alemkáan (x) |
| Alemania | Alemkáan |
| alentar | ch’a’ iik’, múus iik’, ch’a’ óol |
| alepusa | p’aay, p’ah |
| alfabeto | u ts’íibil tuláakal huum ku ya’ala’al ken t’aanak máak. |
| alfabetización | ka’ansah xook yéetel ts’íib |
| alfabetizar | ka’ansah xook yéetel ts’íib |
| alfarería | u kúuchil tu’ux ku ko’onol wa ku meyahta’al k’at. |
| alfarero | máak ku meyahtik k’at |
| alfiler | púuts’ yan u pool |
| alforja | oot’el sáabukan |
| alforza | wuuts’il nook’ |
| algo | wa ba’ax |
| algodón | taman, piits’ (gossypium herbaceum) |
| agitar | book’ |
| aguien | wa maax |
| algún | hayp’éel |
| alguno | wa maax |
| alguna | wa hayp’éel |
| alianza | much’bal, much’bah |
| aliento | múus iik’, yooxol chi’ |
| aligerar | séebkun, lep’ óol |
| alimentación | tséen hanal |
| alimentar | tséen, tsaa hanal |
| alimento | hanal, o’och |
| alinear | tohkin |
| alisar | báay, hi’, yúul |
| alistar | líik’es |
| aljibe | chuulu’ ha’, chultun |
| alma | píixan, óol |
| almacenar | ta’ak, kuup |
| almanaque | tsolk’in |
| almeja | ch’ulam |
| almíbar | ch’uhuk |
| almidón | cha’ak |
| almizclero (rata) | p’u’us |
| almohada | k’áan pool, k’áan ho’ol |
| almorzar | hanal, hanah |
| almud | muut |
| almuerzo | hanal, hanah, o’och |
| alocar | chokokin pool |
| alojar | k’am u’ula’ |
| alpargata | xanab, xanab k’éewel |
| alquilar | ts’aa mahan |
| alquiler | u tohol mahan |
| alrededor | bak’ paach |
| alterar | k’eex, heel |
| alteza | u ka’analil |
| altillo | búu’tun, káakab |
| altivo | ka’anal óol |
| alto | ka’anal, ka’anah |
| altura | u ka’analil |
| aludir | k’a’as |
| alumbrar | sáaskun, huul |
| alumno | kaanbah (h), he’ máaxak ku bin tu nahil xook utia’al u kaanbale’. |
| alzar | ch’úuy, líik’es |
| allá | tolo’, te’elo’, ti’i |
| allanar | táaxkun |
| allí | ti’i, te’elo’, tolo’ |