Español |
Maya |
| macana |
xtol, xtol che’ |
| maceta |
pak’al ts’aba’an ti’ p’úul wáa ti’ kuum |
| machácar |
kool, k’uut, peech’, maax |
| machete |
máaskab |
| machetear |
ch’aak yéetel máaskab |
| macho |
xiib |
| macho (animal) |
xiibil ba’alche’ |
| machorra |
ch’up ma’ tu ts’aik u yaal (x) |
| machucar |
peech’, maax, muux, yaach’ |
| madeja |
cháach, chúuch, k’aax |
| madera |
che’ |
| madera dura |
bohom |
| madero |
che’ |
| madrastra |
mahan na’, ka’ana’ |
| madre |
na’ |
| madriguera |
áaktun, k’u’, sahkab |
| madrugada |
ha’atskab k’iin, sáastal |
| madurar |
tahal, tahankun, tak’antal |
| maduro |
yi’h, tak’aan |
| maestra |
ka’ansah xook (x) |
| maestro |
ka’ansah, ka’ambesah (h) |
| magro |
ts’ooy, ts’oya’an, bek’ech, cholo’op |
| magullar |
nuul, maax |
| maguey (agave) |
kih |
| maíz (planta) |
ixi’im |
| maíz (mazorca) |
nal |
| majar |
maax, peech’, yaach’ |
| mal |
k’aas, loob |
| mal olor |
book |
| mala suerte |
loob |
| maldad |
k’aasil, loobil |
| malear |
k’askun, k’astal, k’aspahal |
| maleza |
aban, loob, k’ak’as xíiw |
| maligno |
ba’aba’al, kisin |
| malo |
k’as |
| maltratar |
to’to’op |
| malva |
chi’chi’beh |
| malla |
sawin |
| mamá |
na’ |
| mamar |
chu’uch |
| mamey |
chakal ha’as |
| manantial |
sayab |
| manatí |
teek |
| mancebo |
táankelen, táankelem |
| mancillar |
u báabaxta’al xch’up |
| mancha |
éek’ |
| mandar |
túux, tusbeel |
| mandíbula |
kama’ach |
| manga |
k’abil, k’abil nook’ |
| manglar |
áak’alche’ |
| mango |
ook |
| manija |
k’ab |
| manjar |
ki’il |
| mano |
k’ab |
| mano derecha |
nooh k’ab |
| mano izquierda |
tsíik k’ab |
| manojo |
cháach’, ch’uuy, k’aax |
| manosear |
báabax, máamach |
| manso |
suuk |
| manteca |
tsaats |
| mantel |
nook’ ku ha’ayal yóok’ol mayak che’ |
| mantener |
tséen, kuxkin |
| mantilla |
bóoch’ |
| manzana |
chak pak’áal |
| manzana de adán |
k’o’och |
| manzanita (planta) |
bisil |
| mañana |
sáamal, ha’atskab |
| mañana (del día) |
hatskaab k’iin |
| mapache |
k’ulu’ |
| mar |
k’áak’náab |
| maratón |
k’iinsabil |
| maravillar |
ha’ak’ óol, ha’ak’óol |
| marca |
weet |
| marcar |
chíikbes, weel |
| marchar |
xiimbal, bin |
| marchitar |
much’, muuts’, chuchul, kíimil, k’ak’altal |
| marear |
éek’hoch’e’ental ich |
| margen |
chi’, háal |
| maricón |
ch’upul xiib, k’uuruch, kankalas |
| marido |
íicham |
| mariposa |
péepem |
| mariposa nocturna |
áak’ab ts’unu’un |
| marisco |
k’omoh |
| marrana |
leech (x) |
| marrano |
k’éek’en |
| martillo |
bahab |
| martirizar |
muk’yah |
| más |
máas, maasil |
| masa |
sakam, huuch’ |
| masacrar |
kíinsah |
| masaje |
páats’, yéet’, yeets’ |
| mascar |
cha’ach, haach’ |
| máscara |
tep’ ich, pix ich |
| mascota |
aláak |
| masculino |
xiib |
| masticar |
cha’ach, haach’ |
| masturbarse |
kóol keep, kóol iit |
| mata |
che’ |
| matanza |
kíimsah, banban kíimsah |
| matar |
kíimsah |
| matorral |
aban, haban, pokche’ |
| matraca |
bohol che’ |
| matrimonio |
ts’o’okol beel |
| matriz |
káakbach (x), choko iit (x) |
| matrona |
xunáan, ko’olel |
| maullar |
awat miis, ok’ol miis |
| maxilar |
kama’ach |
| maya |
maaya wíinik |
| maya (idioma) |
maaya t’aan |
| Mayab |
Maaya’ab (Lugar de pocos) |
| mayor |
nohochil |
| mayoral |
mayokol, mayol |
| mazorca |
nal, hek’ nal |
| mear |
wiix |
| mecapal |
táab |
| mecate |
k’aan, ts’áak |
| mecer |
úumbal, úumbah, pik’ |
| mechón |
p’oot |
| mechón de pavo |
tsuum |
| madia noche |
chmuk aak’ab |
| medicar |
ts’aak |
| medida |
p’iis |
| medicina |
ts’aak |
| medición |
p’iis |
| médico |
ts’ak máak ts’ak yah |
| medida |
p’iis, p’isib |
| medir |
p’iis |
| meditar |
tuukul |
| medio |
chumuk |
| medio día |
chumuk k’iin |
| medir |
p’iis |
| médula |
ts’o’omel baak |
| mejicano |
wach wíinik |
| Méjico |
Mexikoo |
| mejilla |
p’u’uk |
| mejorar |
ma’alobkin, ma’alobtal |
| mellar |
p’uuy, ts’eeh |
| mellizo |
iich |
| mencionar |
chiha |
| mendigar |
k’áat, matan |
| mendigo |
matan (h), k’áat matan |
| menear |
k’uuy, biik’, yúuk, pipik’ |
| meneo |
niik’, k’uuy, biik’, bibik’, pipik’ |
| menester |
k’abéet |
| menguar |
éemel, kaabaltal |
| menor |
chan, chichan, ts’iris |
| mensaje |
t’aan, k’iben t’aan |
| mensa |
meelen peel (x) |
| menso |
meelen kep (h) |
| menstruación |
éemel k’i’ik’ |
| menstruar |
éemel k’i’ik’ |
| mensura |
p’iis, hol ch’ak |
| mensurar |
p’iis, xot’ k’áax, hol ch’ak |
| mente |
tuukul |
| mentir |
tuus |
| mentira |
tuus |
| mentón |
no’och |
| meñique (dedo) |
t’uup |
| meollo |
nooy, ts’u’ |
| mercado |
k’íiwik, u kúuchil u ko’onol yéetel u ma’anal ba’alo’ob. |
| Mérida |
T-Ho’ (lugar de cinco) |
| meridano |
ho’il |
| mermar |
p’íitkun, éemel, kaabaltal, kaabalkun |
| mesa |
ka’anche’, mayak, che’ |
| meseta |
chakáan |
| meta |
xuul |
| metal |
máaskab |
| metate |
ka’ |
| meteorito |
k’áak’, chamal xnuuk |
| meter |
ts’oot, huup, chook’, oks, kaap |
| mexicano |
wach wíinik |
| mexicano (idioma) |
wach t’aan |
| México |
Mexikoo |
| mezcla |
xa’ak’, xe’ek, ya’ach’ |
| mezclar |
buuk’ |
| mi (pronombre) |
in, tin |
| mico |
ma’ax |
| mirada |
ta’ |
| microbio |
ik’el |
| miedo |
sahkil, sahakil |
| miel |
kaab |
| miembro viril |
keep, toon |
| mierda |
ta’ |
| migaja |
p’úuy, xéet’, xéet’el |
| milpa |
kool |
| mina |
áaktun, sahkab |
| mío (mía) |
in tia’al |
| mirar |
il, paakat, cha’an |
| miserable |
óotsil |
| miseria |
óotsilil |
| mitad |
búuh, táan buh, táan chumuk, táankoch |
| mocho |
móoch |
| moco |
síim |
| moderar |
p’iis, ts’aa p’iis |
| modista |
chuuy (x) |
| modo |
bay, bey, beya’, beyo’ bix, lay |
| mofar |
p’a’as. eets’ |
| moho |
kuuxum, ta’ cháak |
| mojado |
ch’uul |
| mojar |
ch’uul |
| mojón |
xu’uk, multun |
| mojonera |
xu’uk’, multun |
| molar |
cha’am koh |
| molde |
u nu’ukul hóohochil tu’ux ku láala’al wáa ba’ax. |
| moldear |
paat, u meenta’al wáa ba’ax ichil hunp’éel un’ukul hóohochil. |
| mole |
kool |
| moler |
huuch’, muux |
| molestar |
k’uuxil, ts’íikil, p’u’uhul |
| molinillo |
huuyub |
| molleja |
tuuch |
| mollera |
ya’al |
| momento |
súut, súutuk |
| momoto (animal) |
toh |
| mondar |
ts’eeh, ts’iil, p’eel |
| mondongo |
u tsuukel wakax meenta’an tia’al haantbil |
| moneda |
taak’in |
| monedero |
u nu’ukul tu’ux ku ts’a’abal taak’in |
| mono |
ma’ax |
| monografía |
u ts’íibil ba’alo’ob ucha’an, ku meenta’al ti’ hunp’éel kaah, ba’alo’ob yaan yéetel ba’alo’ob. |
| monstruo |
k’aak’as máak, k’aak’as ba’al |
| montaña |
wiits, noh k’aax, múul |
| montar |
naat’ |
| monte |
k’áax, wiits, múul |
| montículo |
múul |
| montón |
túuk, múul, múuch’ tsúuk |
| montura |
xéek |
| moño |
t’uuch |
| moretón |
chak puk’e’en |
| morada |
otoch, nah, taanah |
| morar |
kahtal |
| morcilla |
chooch |
| mordaza |
k’ax chi’ |
| mordedura |
ch’i’ibal |
| morder |
chi’ibal, níich’, k’uux |
| mordizco |
níich’, k’uux, nóot’, néet’ |
| moreno |
boox wíinik |
| morir |
kíimil |
| morral |
chíim, sáabukan |
| mortaja |
nook’ ku meyah utia’al u te’ep’el kimen |
| mortandad |
báan kíimil, kíimilil |
| mortero |
muxub, k’utub |
| mosca |
ya’axkach |
| mosco |
k’oxol |
| mosquito |
k’oxol, boox k’oxol |
| mostrar |
e’es |
| mover |
péek, péeks, pik’, húuy |
| movimiento |
péek |
| mozo |
táankelem; paalitsil |
| mucosidad |
síim |
| muchacha |
ch’úupaal (x), xi’ipaal |
| muchacho |
paal, táankelem |
| mucho (superlativo) |
hach, seen, seten, heta’an, ya’ab |
| muda de ropa |
u heel nook’ |
| mudar |
heel, k’eex |
| mudo |
toot |
| mueca |
éets’, nich’ koh |
| muela |
cha’am, cha’am koh |
| muerte |
kíimil |
| muerto |
kimen |
| mugir |
awat wakax, áakam wakax |
| mugre |
éek’, éek’chok’, kiirits’ |
| mujer |
ch’up, ko’olelm, ba’al (x) |
| mujer joven |
ch’úupaal, lo’obayan (x) |
| mulato (planta) |
chakah |
| muleta |
che’ ku ts’aik yáanal u xiik’ máak k’oha’an wáaki’inpaha’an u yook tia’al u páahtal u xíimbal. |
| multa |
bo’ol ku meentik máak ts’o’ok u meentik wáa ba’ax k’aasil |
| multiplicar |
ya’abkun |
| multitud |
ya’ab, ya’abal, múuch’ |
| mundo |
kab, yóok’ol kab |
| munición |
yóol ts’oon |
| muñeca |
hunp’éel báaxal he’ bix chan ko’olel ku báaxtik mehen |
| muralla |
pak’, ka’anal pak’ |
| murciélago |
soots’ |
| murmullo |
mukul t’aan |
| murmurar |
mukul t’aan, mukul chi’ |
| muro |
pak’ |
| músculo |
xiich’, muuk’, bak’ |
| museo |
kúuchil tu’ux ku ye’esa’al úuchben ba’alo’ob |
| música |
paax |
| músico |
máak ku paax |
| muslo |
muk’ ook |
| mutilar |
xoot’, kúul |
| muy (superlativo) |
hach, seen, seten, héet, heta’an, táah |
|
|