Español |
Maya |
| amabilidad |
utsil |
| amable |
uts |
| amado |
yaakuna’an, óota’an |
| amaestrado |
ka’anbesa’an |
| amaestrar |
ka’anbes |
| amamantar |
ts’aa chu’uch |
| amanecer |
píik’il, sáastah |
| amansar |
suukkin |
| amante |
weey (h), k’eech (x) |
| amapola |
k’uyche’ (x) (papaver rhoeas) |
| amar |
yaakun |
| amargar |
k’áahkun |
| amargo |
k’áah |
| amarillarse |
k’aank’antal, k’aank’anchahal |
| amarillo |
k’an, k’aank’an |
| amarillo claro |
sam k’aan |
| amarillo medio |
k’anil k’aan |
| amarrar |
k’aax |
| amarre |
k’aaxil, k’aaxih |
| amasar |
ya’ach’, xa’ak’ |
| ambición |
ts’íibol, poochtal |
| ambicionar |
ts’iibol, poochtal |
| ambidextro |
ka’amatil k’ab |
| ambiente |
tuláakal ba’al yaan yóok’ol kaab. |
| ambos |
tu ka’atulil, le ka’peel |
| ambular |
xíinbal, xíinbah |
| amenazar |
sahakkun, ts’aa sahak |
| amenizar |
ki’ óol |
| amerindio |
máasewal |
| amígdala |
p’aakil kaal, bu’ulil kaal |
| amigo |
amikoo |
| amigos (plural) |
amikoo’ob |
| amistad |
uts bisbah yéetel he’ máaxake’. |
| amnistía |
u sa’asa’al u si’ipil máak. |
| amo |
yuum, yuumil, ts’uul |
| amodorrarse |
chich wenel, t’uubul u wenel máak. |
| amoldar |
u beeta’al hunp’éel ba’al he’ex u nu’ukulil tu’ux ts’a’abale’. |
| amonestar |
k’eey, táah t’aan |
| amontonar |
mulkin, muchi’kin |
| amor |
yaah, yaakunah |
| amoratarse |
éek’kume’ental, ée’puk’e’ental. |
| amordazar |
k’ax chi’ |
| amortajar |
tep’ kimen |
| amparar |
kalan, kanan |
| ampliar |
kóochkin, nohochkin |
| amplificar |
nohochkin, kóochkin |
| amplio |
kóoch |
| ampolla |
xaak, p’ool |
| amputación |
xoot, luk’s |
| amputar |
xoot, xoot’ |
| amurallar |
k’aal bak’ paach |
| analfabetismo |
máako’ob ma’ u yohlo’ob xooki’. |
| analfabeto |
máak ma’ u yohel xook mix ts’íibi’. |
| anaranjado |
chak k’an |
| anatomía |
u xookil u wíinklil máak. |
| anca |
p’u’uk iit, bak’el iit |
| anciano |
ch’iha’an, noxiib, biyeho |
| ancho |
kóoch |
| anchura |
kóoch u táan |
| ¡anda ve! |
¡xeen! |
| andar |
xíinbal, xíinbah, máan |
| anegado |
búulul |
| anegar |
buul, búulul |
| anexar |
taak’, nuup |
| anglicano |
íinglese’ wíinik |
| anglosajón |
íinglese’ wíinik |
| angosto |
un’ut’ |
| ángulo |
ti’its’, tu’uk’ |
| anhelar |
ts’íibol, yaanyan |
| anidar |
k’u’ankil, meen k’u’ |
| anillo |
ts’ipit (x) |
| ánima |
píixan, óol |
| animal |
ba’alche’ |
| animal doméstico |
aalak’ |
| animales (plural) |
ba’alche’o’ob |
| animar |
lep’ óol, lep’ óolal |
| ánimo |
óol |
| aniquilar |
xu’uls, chéehs |
| aniversario |
noh k’iin, k’iin k’aaba’ |
| ano |
iit, mool, chuun |
| anoche |
áak’abhil, ok’onhih, o’niak |
| anochecer |
áak’abtal, ée’hoch’e’ental, ée’same’ental, ok’nak kíin |
| anolar |
nóol |
| anona |
óop, poox (anona glabra) |
| anotar |
ts’íib |
| ansia |
taak, ts’íibol, k’áat |
| antaño |
úuchben |
| anteanoche |
áak’ab ka’ohe, áak’ab ka’awheh. |
| anteayer |
ka’ohe, ka’awhe |
| antebrazo |
k’ab |
| anteceder |
k’ab |
| anteponer |
bin táanil |
| anterior |
táanil |
| antes |
táanil, táanih, yáax |
| anticipar |
yáaxkun, paybe’enkun |
| antifaz |
u piixil ich |
| antiguamente |
ka’ach úuchih |
| antigüedad |
úuchbenil |
| antiguo |
úuchben, laab |
| antojo |
ts’íibol, pooch |
| antorcha |
tah che’ |
| anudar |
k’aax, mook, hook’ |
| anular |
xu’uls, ts’o’oks |
| anunciar |
k’a’ay, a’al |
| anzuelo |
lutsub, hok’ob |
| añadir |
tsaay |
| añejar |
úuchbental |
| añejo |
úuchben, laab |
| añicos |
xéexet’al |
| añil |
ch’ooh |
| año |
ha’ab, tun |
| apaciguar |
hets’kun |
| apachurrar |
peech’, pupuch’, yaach’ |
| apadrinar |
máak ku bisik huntúul chanpaal ok ha’ wáa huntúul máak utia’al u ts’o’okol u beel. |
| apagar |
tuup |
| apalear |
nóok haats’, táah haats’ |
| apañar |
maach, ch’a’ |
| aparador |
u nu’ukul tu’ux ku ye’esa’ah koonol. |
| aparato |
nu’ukul |
| aparear |
nuup, ts’iis |
| aparecer |
chíikpahal, hóok’ol, tíip’il |
| aparentar |
chéen tu menkubah, chéen tu tuus |
| apartar |
haats, huuts’, kóol |
| aparte |
hunpáay |
| apasionar |
uts tu yich |
| apaste |
káat |
| apatía |
ma’ óolal |
| apedrear |
ch’iin ku meenta’al yéetel tuunich. |
| apellido |
a’ake |
| apenar |
yahkun óol, subtal |
| apenas |
istikyah, istakyah |
| apendejar |
sat óol |
| apéndice |
u ni’ polok chooch |
| apertura |
he’, chúunpahal, káahal |
| apesgar |
peets’, ts’aal |
| apestar |
tu’ |
| apestoso |
tu’ |
| apetecer |
ts’íibol, taak, k’áat |
| apetito |
taakil hanal |
| apicultor |
máak ku meyahtik kaab. |
| apicultura |
meyahil kaab, kanáanil kaab, kaláanil kaab |
| apisonar |
koh lu’um wáa beh |
| aplanar |
táaxkun |
| aplastado |
yaach’ |
| aplastar |
peech’, puuch, yaach’, maax |
| aplaudir |
papax k’ab, lalah k’ab |
| aplauso |
papax k’ab |
| aplicar |
ts’aabil ba’al yóok’ol uláak’. |
| apodo |
k’aaba’ |
| apolillar |
u k’uux yik’el che’ wáa nook’. |
| aporrear |
p’uuch |
| aportar |
ts’aa |
| aposentar |
ts’aa tu’ux wenel máak |
| aposento |
u k’áasil nah |
| apostar |
u buul máak yéetel taak’in. |
| apoyar |
hets’kun, nakkun |
| apoyo |
tóohche’, áantah |
| apreciar |
yaakun, yaabil |
| aprecio |
yaakunah |
| aprehender |
chuuk, maach, cháach |
| aprehensión |
chuuk |
| aprender |
kaanbal, kaanbal |
| aprendido |
kanik |
| aprendiz |
kaanbal (h) |
| apresar |
chuuk, maach, peets’ |
| apresurar |
chichkun, séebkun, lep’ óol |
| apretón |
chich maach, kan maach |
| aprisa |
séebal, tu séebal |
| aprisionar |
k’aal |
| aprobación |
haah, haahkun |
| aprobar |
haah, haahkun |
| apropiar |
tia’alint, ch’a’ |
| aprovechar |
k’abéetkun, k’a’ana’ankun |
| aproximación |
náats’al, húuts’ul |
| aproximar |
huuts’, naats’ |
| apto |
ma’alob |
| apuesta |
buul |
| apuntalar |
táak che’, tóohche’ |
| apuntar |
tuuch’ub, e’es |
| apuñalar |
loom |
| apurar |
séebkun, lep’ óol, chichkun |
| aquél |
lelo’ |
| aquello |
lelo’ |
| aquella |
lelo’ |
| aquí |
te’ela’, waye’ |
| aquietar |
hets’kúun |
| arado |
yiik |
| araña |
am |
| arañar |
la’ach |
| arar |
buuk’ |
| árbol |
che’ |
| arbusto |
che’ ku hóok’ol u k’ab tak tu chuun. |
| arcabuz |
ts’oon |
| arcilla |
kat |
| arco iris |
chéel |
| archivar |
ta’ak |
| archivo |
u kúuchil tu’ux ku ta’aka’al wáa ku líi’sa’al hu’uno’ob. |
| arder |
elel |
| ardilla |
ku’uk, p’eex (sciurus poliopos) |
| ardor |
hach chokoh, elel |
| arena |
sa’am, u lu’umil k’áa’náab |
| arete |
tuup |
| árido |
bóoh tikin, bobóohki |
| arisco |
k’o’ox |
| aristócrata |
ayik’al, halach wíinikil |
| arma |
ts’oon |
| armadillo |
weech (dasypus novemcintus) |
| armadura de madera |
beel ch’o’ |
| armazón |
wíinkil, wíinklil |
| aroma |
ki’bok |
| arquear |
wuuts’, looch, p’uun |
| arraigar |
táabal, tak’moots |
| arrancar |
hook, hoots’, t’ook |
| arrasar |
táaxkun, míis |
| arrastrado |
hiilaal |
| arrastrar |
hiil, kóol |
| arrear |
k’a’am t’anbil wáa hats’bil ba’alche’o’ob. |
| arrebatar |
tóok pay, háan pay |
| arreciar |
k’a’aamtal |
| arreglar |
utskin, ma’alobkin |
| arrepentirse |
yah óol, k’a’a’hal iik’ |
| arrestar |
k’al |
| arriar |
éems |
| arriba |
ka’anal, yóok’ol |
| arribar |
kóohol, k’uchul, u’ul |
| arribo |
k’uchul. u’ul, kóohol |
| arriesgar |
péek óol |
| arrimado |
naats’ba |
| arrimar |
naats’, huuts’, taak’ |
| arrinconar |
nakkun, ts’aa nak’lik |
| arrodillar |
xolkin, xóol píix |
| arrogante |
ka’anal paakat, k’áak’ ich |
| arrojar |
ch’iin, puul |
| arrollar |
wuuts’, koots’ |
| arroyo |
beel ha’ |
| arrugar |
yuuch’, yaach’ |
| arruinado |
hostil |
| arrumbado |
naats’ba |
| arruinar |
k’askun, huut, óotsikun |
| artesanía |
u meyah máako’ob ku meentko’ob ba’alobb yéetel u k’abo’ob bey xan yéetel u mehen nu’ukulo’ob. |
| artesano |
máak ku meentik ba’alo’ob yéetel u k’ab bey xan yéetel u mehen nu’ukulo’ob. |
| artificial |
ba’al menta’an tumen wíinik. |
| asa |
xikin, ook, k’a |
| asado |
póoka’an, k’áak’ ta’an |
| asaltar |
ookol |
| asar |
k’áak’at, póok, tóok |
| ascendencia |
ch’i’ibal |
| ascender |
na’akal |
| asco |
p’eek |
| asear |
ch’óoch’, míis, púus |
| asentar |
kukin, hets’kun, akkun |
| asentir |
haahkun |
| aserradero |
kúuchil tu’ux ku xo’otol che’. |
| aserrín |
ma’ay che’ |
| asesinar |
kiimsah, kíimsah |
| asesino |
máak ku kiimsah, kiimsah may |
| asesor |
máak ku tsol nu’uk |
| aseverar |
haahkun |
| asfixia |
ku’upul iik’, xu’ulul iik’ |
| así |
beey, beya’, beyo’ |
| asidero |
xikin, ook, k’ab |
| asiento |
k’áanche’ |
| así como |
he’ebix |
| así es |
beey |
| asir |
máach, cháach |
| asma |
k’aak’as se’en, kok se’en |
| asmático |
wíinik yaan kok se’en ti’ |
| asociar |
much’kin |
| asolear |
hayk’iin |
| asomar |
chíikpahal, tíip’il |
| asombrar |
kak’ óol, ha’as óol |
| asperjar |
líil ha’, wiits’ |
| áspero |
hihixkil, po’opo’ox, to’och |
| aspirar |
ch’a’ iik’, múusiik’ |
| asqueado |
may taak u xeh |
| asquear |
taatak xeh |
| astilla |
u xéexet’al che’, tuunich wáa uláak’ ba’alo’ob |
| astillar |
xiixkun |
| astuto |
may hach yaan u na’at |
| asumir |
ch’a’, k’aam |
| asunto |
beel |
| asustar |
ha’as óol |
| atacar |
k’óoch |
| atado |
k’aaxal |
| atajar |
k’áas ho’ol, xóot’ ho’ol |
| atajo |
xot’ beh |
| atar |
k’aax |
| atarantado |
saatal óol |
| atarantar |
sat óol |
| atardecer |
t’úubul k’iin, bin k’iin |
| atascar |
k’aal, ts’oop |
| ataúd |
máaben tu’ux ku bisa’al mukbil huntúul kimen. |
| ataviar |
utskin |
| atemorizar |
sahakkun |
| atender |
ts’aa óol, u’uy |
| ateo |
mina’an ki’ichkelem yuum ti’ |
| aterrizar |
háayal, éemeh, éemel |
| atestar |
chuup, buut’, chook’ |
| atestiguar |
haahkun |
| atinar |
tsaay; na’at |
| atisbar |
ch’eeneb |
| atizar |
péeks k’aak’, huts’ náahche’, much k’áak’ |
| atole |
sa’ |
| atole ritual |
áak sa’ |
| atolladero |
ts’ots’opkil, ts’ots’opkih |
| atollar |
ts’óopol, k’áalal |
| atónito |
hak’a’an óol |
| atontar |
sat óol |
| atorar |
k’aal, leech |
| atormentar |
to’otop |
| atracador |
ookol ich kaah (h) |
| atraer |
naats’, taas |
| atragantar |
hak’ab, ku’uchul |
| atrancar |
no’oxche’, tóohche’ |
| atrapar |
chuuk, maach |
| atrás |
paachil, paachih |
| atrasar |
xaankun, p’áatal paachil |
| atravesar |
k’atkun |
| atrevido |
ko’ |
| atropellar |
héentan, naktáan |
| atuendo |
nook’, búuk |
| aturdir |
sat óol |
| auge |
u hach ma’alobtal máak wáa he’ ba’axake’. |
| augurar |
tomoh chi’, tomok chi’, tomox chi’ |
| aullar |
uyok’ol chi’ibal peek’ |
| aullido |
awat yok’ol ba’alche’ |
| aumentar |
ya’abkun, nohochkun |
| aunque |
kex |
| aunque sea |
kex teech |
| aura (zopilote) |
ch’oom |
| aureola |
peet |
| aurora |
tu taal u sáastal |
| ausente |
biha’an, ma’ kula’ani’, mina’an |
| autobús |
wawa |
| autóctono |
wayile’, weyile’ |
| autoridad |
nohochil kaah |
| autorizar |
cha’abal |
| avanzar |
táanichahal, máan táanil |
| avaro |
ts’u’ut |
| ave |
ch’íich’ |
| avejentar |
teek ch’íihil, póot ch’íihil |
| aventar |
puul, píik ch’iin |
| avergonzar |
sublakkun, sublakkin |
| averiarse |
k’astal, k’aschahal |
| averiguar |
k’áat chi’, káatpéeks |
| avicultor |
may ku meyahtik (x), kaaxo’ob (h) |
| avisar |
u ts’a’aba yohéeta’al hunp’éel ba’al. |
| avispa |
xuux (vespa vulgaris) |
| avispa roja |
bobo’te’ |
| avispero |
xuux, paak’ xuux |
| avispón |
holom, xuux kaab |
| avivar |
t’aab, hoop |
| axila |
xiik’ |
| ayer |
ho’oleh, ho’olheak |
| ayuda |
aantah |
| ayudar |
aantah |
| ayunar |
su’uk’in |
| ayuno |
su’uk’in |
| azabache |
boox |
| azahar |
loot pak’áal |
| azar |
binak, buul |
| azotar |
haats’ |
| azote |
haats’ |
| azotea |
u táaxil u yóok’ol pak’ik nah |
| azteca |
wach wíinik |
| azúcar |
ch’uhuk, asukaar |
| azucarar |
ch’uhukkin |
| azul |
ch’ooh |
| azul cielo |
sam ch’ooh |
| azul marino |
boox ch’ooh |
| azul turquesa |
tuunich ch’ooh, k ’áak’ ch’ooh |
| azuzar |
chu’uy |
|
|